Commons&Kola: De Regeneratieve Commons

Commons&Kola is dé netwerkbijeenkomst voor commoners. Maandelijks behandelen we een ander relevant thema op een andere locatie. Op 20 mei zien we elkaar op de Lutkemeerpolder in Amsterdam Nieuw-West om aan de slag te gaan met het thema de Regeneratieve Commons.

Commons&Kola: De Regeneratieve Commons

Maandag 20 mei, 20:00 – 22:00

De Tuinen van Lutkemeer, Etnastraat/Lutkemeerweg, Amsterdam Nieuw-West

Stadsmoestuinen, energiecoöperaties en voedselcollectieven schieten door heel Nederland als paddenstoelen uit de grond. Als de commons ergens aan een opmars bezig zijn is het wel op het gebied van duurzaamheid. Hoe kunnen commons bijdragen aan het beschermen van onze planeet? Hoe gaan we van een extractieve naar een regeneratieve economie? En welke rol speelt zelforganisatie hierin?

“Meindert” van actiegroep Behoud de Lutkemeer heet ons welkom en vertelt over de bijzondere locatie van deze avond. Menno Houtstra komt vertellen over de KasKantine en hoe gemeenschappen bij kunnen dragen aan een duurzame samenleving. Tosca Peschier is oprichter van het Permacultuurcentrum Haarlem en gaat met ons in gesprek over hoe door een gemeenschap gedragen landbouw herstellend kan werken voor de natuur.

Voor de actievelingen beginnen we de avond met een map jam, waarin we samen letterlijk de Amsterdamse commons op de kaart zetten voor het project Mapping the Commons, en sluiten we de avond af met een ‘fishbowl’ waarin we de discussie aangaan.

Jens mapt #4.

Jens Kimmel (31) gelooft in de commons. In Oost zette hij buurtparlement Op de Stip op. Toen ontmoette hij Sophie. Sindsdien werkt hij met Commons Network. Hij schreef mee aan het Urban Commons onderzoek en nu brengt hij de commons in kaart. Letterlijk. Elke maand schrijft hij hier over zijn ontdekkingen. 

Ik pak de draad weer op. De afgelopen weken werden mijn ideeën over commons verder gevormd door Menno Houtstra (Kaskantine), Martin ten Brinke (Stadsboerderij Osdorp) en Nooshi Forozesh (De Meevaart) toen ik ze sprak op locatie. Alledrie commons-initiatieven, alle drie uniek, maar alledrie gebruiken ze de ruimte, binnen of buiten, in de stad om een commons te ontwikkelen.

Een centraal thema, ook in deze gesprekken, is eigenaarschap. De drie initiatiefnemers vullen dat ieder op hun eigen manier in.

Zo is het pand van De Meevaart juridisch eigendom van het stadsdeel, maar is Stichting Meevaart verantwoordelijk voor het ontwikkelen van het pand. De missie: de buurtparticipatie optimaal ontwikkelen. De stichting heeft net als elke andere stichting een bestuur, maar is puur facilitair.

“De bewoners en vrijwilligers zijn onze programmeurs en allemaal eigenaar van De Meevaart”, aldus Nooshi.

Commons eigenaarschap heeft dus een bredere betekenis dan puur juridisch of financieel ergens een stukje eigenaar van zijn, zoals een aandeelhouder of investeerder. Eigenaar van De Meevaart

wordt je als je in de Indische Buurt woont, betrokken bent bij De Meevaart en bijdraagt aan het geheel. Ieder op zijn manier.

Hoewel dit prachtig klinkt, is een juridische overeenkomst noodzakelijk om bijvoorbeeld uitzetting te voorkomen. Denk aan wat de bewoners van het ADM-terrein de afgelopen tijd overkwam. Menno Houtstra leeft met dezelfde onzekerheid omdat Coöperatie Kaskantine geen eigenaar is van het stukje land aan de Vlaardingenlaan in Osdorp, maar slechts tijdelijk gebruiker. In vijf jaar versleet de Kaskantine zo al drie lokaties, amper een goede basis voor ontwikkeling en opschaling. Anders dan Nooshi benadrukt Menno dat een (korte) tijd van participatie voorafgaat voordat iemand ‘eigenaar’ kan worden van De Kaskantine en eventueel toetreedt tot de coöperatie, maar ze delen de inclusieve en de organische manier van hoe ‘eigenaarschap’ tot stand komt.

Martin ten Brinke legt uit hoe Stadsboerderij Osdorp verschilt van de Kinderboerderij die het 5 jaar geleden verving: “een Kinderboerderij is leuk, mensen kunnen inlopen en naar de dieren kijken, en die bezoekers zijn er nog steeds, maar interessanter zijn de mensen die iets willen doen met ons en

de ruimte hier. Zij kunnen echt deelnemer worden van de Stadsboerderij en de plek helpen te ontwikkelen.”

Deze commons gaan over land en vastgoed, een ontzettend moeilijk te claimen middel in steden als Amsterdam. Anders is dat bij energiecoöperaties of digitale commons waar op het eerste gezicht meer ruimte is voor volledig eigenaarschap. Dit ga ik binnenkort ontdekken als ik energie-commons bezoek.